Fingerfood in WZC Maria Rustoord
Inspiratie voor vrijwilligersHoorde je al eens van fingerfood? Je kent het misschien als lekkere hapjes bij je aperitief of op een feestje, maar het concept wordt ook in andere contexten gebruikt zoals in woonzorgcentra bij mensen met cognitieve of motorische moeilijkheden. WZC Maria Rustoord ging ermee aan de slag en ontwikkelde in 2014 een kookboek met fingerfoodrecepten.
Philine en Fien, ergotherapeutes in datzelfde woonzorgcentrum, geven ons een woordje uitleg:
“Fingerfood zijn gerechten die met de hand gegeten kunnen worden. We maken daarbij een onderscheid tussen heterogene en homogene maaltijden. Heterogene maaltijden zijn geschikt voor mensen die wel nog kunnen kauwen en kunnen dus stukjes bevatten waarop gekauwd moet worden. Homogene fingerfoodgerechten, oftewel soft fingerfood, hoeven niet meer gekauwd te worden, smelten bij wijze van spreken op de tong en zijn dus geschikt voor mensen met kauw- en slikproblemen”, legt Fien uit.
“Fingerfood maakt het mogelijk dat mensen zelfstandig kunnen eten wanneer ze beperkingen ondervinden in hun cognitieve, motorische of visuele mogelijkheden”, vult Philine aan, “denk bijvoorbeeld aan mensen met geheugenproblemen die hun bestek niet herkennen of personen die last hebben van bewegingsdrang. Door hun maaltijden op deze manier aan te bieden, behouden ze keuzevrijheid, stijgt hun eigenwaarde en genieten mensen terug van het eten. Iemand met bewegingsdrang kan zo al wandelend eten, zonder gefixeerd te worden omdat iemand hen de maaltijd moet geven. Zo vermijden we heel wat irritatie en blijven maaltijdmomenten fijn.” Het woonzorgcentrum kiest dus voor vingerhapjes omdat het een grote meerwaarde is voor de bewoners, niet omdat het makkelijker is: “Mensen denken soms dat fingerfood wordt aangeboden omdat het minder werk zou zijn voor het personeel, maar dat klopt niet. Je moet net meer aandacht hebben voor dingen als handhygiëne, je moet bewoners nog steeds aanmoedigen om te eten en ook het introduceren van fingerfood op de afdeling vraagt wat tijd. Medebewoners zijn soms bezorgd als ze zien dat iemand geen bestek krijgt, maar met wat uitleg en door hen ook te laten proeven, zijn ze gelukkig snel overtuigd!” zegt Philine.
Bovendien krijgen mensen zo meer voedingsstoffen binnen: “Bij het opstellen van ons eerste kookboek hebben we onderzocht of fingerfood effect had op hoe voedzaam mensen eten aan de hand van de mini nutritional assessment, een tool om op objectieve wijze de voedingstoestand van een persoon te screenen. Daaruit bleek dat bewoners die aanvankelijk eerder slecht scoorden, verbeterden door fingerfood te eten. Daarom hebben we erop gelet dat er telkens drie voedselgroepen in een hapje zitten bij het opstellen van onze recepten: zowel vlees, groenten als iets van koolhydraten. Mensen hebben anders soms de neiging om vooral de kleurrijke hapjes op te eten en dus enkel groenten te eten,” vertelt Fien.
WZC Maria Rustoord experimenteerde al in 2014 met fingerfood ter vervanging van klassieke maaltijden, iets wat toen nog maar weinig gekend was. Met een multi-disciplinair team onder leiding van logopedistes Liesbet Dewulf en Els Verraest ontwikkelden ze een kookboek met heerlijke recepten. Omdat de vraag naar nieuwe recepten bleef, kregen Fien, Philine en hun collega Mélanie groen licht van de directie om een nieuwe versie uit te brengen: “Het nieuwe kookboek bevat vooral tussendoortjes en ontbijt- en vegetarische lunchgerechten. Ieder lid van het team mocht twee recepten voorstellen, vooral gekozen op gevoel. Wat zouden onze bewoners lekker vinden en is makkelijk om te eten? Vervolgens werden de recepten getest en aangepast aan de noden van onze bewoners. We kregen heel wat hulp van onze kok, die handige tips had om de structuur en stevigheid te verbeteren, wat de hapjes makkelijker maakt om te eten,” vertelt Fien.
“Sommige gerechtjes passeerden wel drie keer onze jury,” lacht Philine, “want het moest écht goed zitten! Eens alle recepten gekozen waren, hebben we op een dag tijd alles gemaakt om het op foto te kunnen zetten. Dat was echt een knap staaltje teamwork van onze collega’s. Het was ook de finale test: zijn onze instructies duidelijk? Is het recept toegankelijk? Dat bleek gelukkig zo te zijn. En op het einde van de dag hebben we samen met onze collega’s genoten van al dat lekkers om hen te bedanken voor hun hulp!” Als je het receptenboek doorbladert begin je inderdaad te watertanden. Maar wat zijn de favoriete recepten van Philine en Fien? “Uit de eerste editie zeker de wafel met geitenkaas en varkensgebraad! En uit het tweede kookboek de pompoenblondies.”
Wil je ook bijleren over maaltijdbegeleiding en fingerfood? Op 27 oktober 2025, van 14u tot 16u30 organiseren we een vorming rond dit thema in WZC Maria Rustoord in Ingelmunster.
